En vista de Rachel: Un filmo i un rekuerdo (kon video)

Ver todos los artículos de esta sección >>

_________________________________________________________

Un filmo i un rekuerdo

Anoche fuimos a ver el filmo yamado simplemente “1945”,  un filmo de Hungaria ke trata de lo ke akontese kuando dos djudios, padre i ijo, aboltan a sus kazal (chika sivdad) pishin despues de la fin de la gerra.  Kuando yegan kon treno, engajan una araba (de kavayos) para ke akarreyen sus dos kashas a un lugar afuera del kazal, ma eyos no se suven a la araba, van detras de eya a pie, a una ora de kamino.   En el filmo entero los djudios kuaje ke no avlan nada. Ma entre mientres  a los kazalinos ungarosles entra un espanto grande a no seyga ke empesaron a aboltar los djudios ke no fueron matados (ke es, los ke sovrebivieron la matansina de la Shoa)  i van a demandar atras sus kazas, mobles, butikas, ets.  El filmo entero es lo ke akontese a kavza de este espanto ke se espande entre los kazalinos.  Muy enteresante filmo, i si tenesh la okazion, vos rekomendo de ir a verlo.

Mirando este filmo, me vino al tino una episoda ke pasi yo en Krakovia, Polonia, en 2003, kuando estavamos ayi para la seremonia de enstalar la laja en djudeoespanyol en el memorial de Auschwitz.
Puede ser algunos ke estavan ayi se van akodrar ke en Krakovia, en estando en el tramvay indomos a un lugar turístiko, a mi me rovaron el portofolio de la mano, i por eszultado yo (djuntos kon la kerida Daisy Newell, de bendicha memoria, ke me akompanyo) pasi el dia entera en la polisia.  La polisia sentral era en el viejo kartier djudio, ande muestro grupo ya avia estado para vijitar la sinagoga, el semeterio, ets.  Ayi  asperi serka una ora para ke venga la sinyora traduktora, i kuando ya vino, suvimos unas eskaleras de tavla al segundo etaj, ande avia munchas kamaretas, i las eskaleras kontinuavan a los kates de ariva, ande seguramente avia mas kamaretas.
Ayi, la traduktora – una mujer a kaje mi edad – i yo asperimos un poko mas al empiegado ke iva eskrivir el raporto al daktilo (un daktilo a mano, si vos akodrash lo ke es!)  Entre mientres, le demandi yo a eya: deke es ke no ay dinguna tabela a la entrada de esta fragua (edifisio) o dingun sinyo ke aki es la polisia sentral de la sivdad.
Me disho eya (en inglez, siguro): Esta fragua era una eskola primaria de los djudios.  Ya avia una tabela afuera, ma la munisipalidad la cito por espanto ke los djudios van a aboltar i kerer apropriarsen de sus bienes.  No keremos ser akuzados de tomarles sus propriedades.
Le demandi ande se fueron los djudios ke bivian aki.  Me disho “se fueron a la Amerika o otros países despues de la gerra.” Le demandi kualo save eya por la gerra.  Disho ke eya era muy chika, no se akodra.  Le dishe «kualo te kontaron tus padres?”  Me dize, “solo ke la sivdad era yeno de djudios, i ke kuando vinieron los alemanes se fuyeron.”
Entre mientres vino el sekretario para el daktilo, i no podimos kontinuar la diskusion.  Ma ya entendi ke eya o no savia, o no kijo kontar lo ke paso en la gerra.  I era klaro ke la Polonia tenia el espanto ke los djudios van a venir a tomar atras las propriedades suyas, komo en el filmo 1945 ke vide anoche.
Pdesh ver el “trailer” del filmo aki:

Rachel Amado Bortnick
Dallas, Texas
Ladinokomunita

______________________________________________________________

rachel_amado_bortnickEn esta seksion “En vista de Rachel”, Rachel Amado Bortnick, fundadora de Ladinokomunita, un foro en Internet para korrespondensia solo en djudeo-espanyol, va a partajar kon mozotros sus komentarios sovre distintos butos.

 

Check Also

Radio:: Kan Ladino kon Alegra Amado i Kobi Zarco – 17/07/2026

Programas anteriores שישי, 16:00 – 15:00 El departamento de radio de la nueva corporación de …

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.