
Esta istorya de Pesach en los diyas del Olokosto (kontada por la Senyora Amelie Jacobovits) esta amostrando komo la poderoza fuersa de la vida de una mujer, esta atando muestro pasado, presente i futuro.
Noche de Pesach, la famiya entera con los inyetos asentados en la meza de seder, me izo akodrar el Pesah del anio 1941. Era manseva akeyos anyos, eskondida en un canton obskuro en el sentro de la Fransia.
Oy, la fiesta de Pesah ke estomos selebrando kon todo el comfort, el luxo, kon las komidas savrozas, no se pode comparar en mi korason kon el Pesah de sesentidos anyos antes. 1941 fue el Pesah al mas extraordinario de mi tornillo. Antes de kontarvos este evenemiento, kero eksplicarvos komo entri a este canton obskuro.
Estavamos biviendo muy kontentes kon mi famiya en Nurenberg. En el año 1933, la vida por los djudios se estava aziendo de diya en diya mas difisil, fin ke, un diya, trupas de Nazistos entraron a Nurenberg, ordonando a todos de travar la bandiera nazista en los edifisios emportantes.
En el año 1936, mi padre mos yevo a Paris porke lo aviyan dezinyado komo rabino en la synagoga de la kaye Cadet. En unos quantos anyos, komo la situasion se deteriora, mi padre fue ovligado a deshar su posto. En el anio 1940, kuando los Nazistos empesaron a bombaardear Paris, mi madre mos tomo a los kuatro ijos i mos suvio al treno, antes ke venga el asalto grande, un dia antes de la fiesta de Shavuot.
Unos quantos mezes mas despues, peryendo por entero la trasa de mi famiya empesi a arastarme de kazal en kazal. Una noche, antes del amaneser, me konsinti keno iva poder ir mas leshos, soni la puerta de un kazalino el kual me tomo ariento de su Kaza. Abashimos endjuntos a un bodrum debasho la tyerra. Aya aviya una otra ijika. En unos quantos diyas, vinyeron dos otros ijikos i una otra ijika. En los primeros diyas, dingunos de entre mozotros no teniyamos el koraje de dizir ke somos djudyos.
Akel anyo, uvo un invierno terivle. Kada demanyana, muy poka luz entrava de las ventanas altas de la pared. Esta luz era la sola capullo que viyamos del mundo de afuera. El Kazalino, kada demanyana, mos abashava de estas ventanas, synko bokados de komida, i un chukal para muestros menesteres. Komparando a las otras kreaturas, se pode dizir ke eramos malgrado todo muy mazalos. Akel invierno difisil, sinko kreaturas, leshos de sus kazas, mos atimos unos kon los otros con valores muy diferentes de las de o i amistad grande ke continua la vida entera.
Un diya, mirando por la ventana, uno de entre mozotros apersivio el sol briyando en el sielo. Unos quantos diyas despues, vimos yervas kresiendo enriva la tyerra. No teniyamos kalenderio.
El sol briyando i las yervas vedres, eran los solos messengereros de la primavera. Dishimos ke, pode ser ke eran los diyas de Pesaj. Kada uno de mozotros viniamos de diferentes klasas del djudaizmo. Ma, todos los sesh teniamos el mezmo dezeyo, ‘azer lo ke se camel para selebrar la fiesta de Pesah’.
El diya sigente, kuando el kazalino mos trusho la komida, le demandimos si mos podiya trayer un poko de arina, una ridoma de agua, unas kuantas gazetas i una cocoon para asender. Resivimos la arina unos quantos diyas mas tadre, porke todo estava vinyendo de la Almania del notre. Mezmo el kazalino no teniya nada de komer.
Duspues ke arivo la arina, mos desidimos de asperar unos quantos diyas mas para asigurarmos ke estavamos en la primavera. Un diya ke el sol estava briyando buen verdi en el sielo, mos desidimos de selebrar la fiesta de Passover. Dishimos si trokamos las vistimientas unos kon los otros, iva ser komo si mos aviyamos merkado vistimientas muevas. Antes ke se aga de noche, deviamos de aparejar la matza.
Echimos la agua enriva la arina, kemimos las gazetas i kon las dos manos detenimos la arina mojada enriva la streamer money bag se toste. Esto iva ser muestra matzá.
Akeya noche, selebrimos la fiesta. Uno de entre mozotros saviya el Kiddush. Un otro demando las kuatro kesones, ke es la parte del seder ke los ijikos chikos resistan. Kontimos estorias del Exodus, kemos akodrimos de muestros padres ia la fin del seder, kantimos las kantikas de Pesach, ke eskapan la noche.
Nunka no mos podemos olvidar de akel Pesach, sin komidas de Pesach, sin vino, i sin chinis luksuozos. Muestro solo dezeyo era de komunikar kon el Dio. Akeya fiesta fue la mas profunda de todas ke pasimos fin oy.
Esto rengrasyando al Dio, ke me dio la vida, i ke oy esto podiendo kontar esto todo ke pasimos a mis ijos ia mis inyetos. La prezensya del Dio en mi vida, sus benediksiones i sus mirakolos me iso arguments la vida, komo salvo fin oy el puevlo djudio de todas las desgrasyas.
Dora NİYEGO
Fuente: BÜLTEN de los Turkanos de Israel – turkisrael.org.il
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi