
Karos todos
Mi ermana Rivka d.b.m era la behora, eramos tres ermanos i una ermana, ama eya komo la grande, ayudava mucho a mi mama a engrandeser los ermanos i mantener la kaza. Rivka era henoza, talentosa, i savioza, sin eskapar universidad, era mui inteligente i topava selyusiones i konsejos a mil i un trompeso ke aviya en akeyos tiempos. Al anyo 1948, eramos guerfanos, i ken se okupava de todo era mi ermana. Kestyones ofisialas, el mantimiento de la famiya, las eskolas, la kaza, el gizado i mas de esto, era shastra.
Komo mansevika, lavoro en un salon de kuzir konfeksion, en Haifa. Ayi se ambezo i kuzir i avlar alman i yidish. El patron kon su mujer eran djudyos fuidos de la Almanya antes de la gerra. Suvieron a Israel i avriyo kompaniya de kuzir ke se yamava Frid. Dizir la verdad, el dio lavoro a muchas mansevas del kartie. Frid era onesto, lijero i kon sonriza, dava ayre bueno, i las mansevikas lavoraron kon plazer, avlavan, reyiyan i se ambezavan i kuzir i sujetos de vida.
Mi ermana mos keriya mucho bien a los ermanos i siempre estava oroza de vermos i aprontar a kada uno la komida ke le plaze. A mi ke era el mas chiko ya me viya del balkon ke vengo, ya se metiya a mundar las patatas para fazer Chips ke me plaziya.
Un diya de la gerra de independansia de israel, mos kitaron del kartie achakes de los atakos, i mos metieron en una sala de la eskola Aliyans. Mi ermana fue a las otoridades i mos aresento pasar akel tiempo en el otel Vais en Haifa. Kuando se kalmo todo mos atornimos a muestra kaza en la kaledja Hashomer. Mi ermana dio un saporto grande a mi madre, ke no saviya el ebreo.
Lo ke me akodro de mi chikes, era la makina de kuzir Singer. Era alta, kon un karro grande, i un pedal ke maneava kon el pie, (sin elektrika) i la makina kuziya. Yo me asentava al pedal, i era komo una Kuna… mi madre a la kuzina (mupak), gizando, i mi ermana kuziendo a la uda (kamareta). Aviyan kutikos kon agujas, alfinetes, dedales, butones i butonieras, tik -takes, zipes, filos de kolores, i las ropas… seda, lana, korderoi, tergal, haki i mas.

Akel tiempo no solo kuziyan vestimienta mueva sino ke adovavan vistidos viejos. Esto era aremendar, los pantalones o las kalsas burakadas… siempre aviya kualo azer. Nunka no vide a mi ermana asentada kon jornal en la mano. Solo aviya revistas de moda kon vistimienta asigun la moda Francesa.
Detras del kazamiento de mi ermana la makina de kuzir Singer kedo abandonada. La butika de fruta seka ke teniyan era menester de ayudar a Yosef (Djuzepo) su marido. d.b.m, mi ermana arempusho a sus dos ijas i un ijo. Siempre les disho ke ambezen, les ayudava, i saportava. Una ija es maestra de tanyer el piano, i la otra es maestra en eskola de arte, i es maestra de bailes modernos (Ballet). I el ijo es savio en las teknolodjiyas de korespondensia. Todos reusheron, asigun el kierer de madre.
Si ya konti sovre el Ballet, vos kontare una shaka:
Una ija ke bailava Ballet, envito a su famiya a un konserto de musika i Ballet.
Vinieron toda la famiya, kon la nona. Detras ke empeso el konserto se durmio la nona, kuando se esperto demando a su inyeta: de ke estan bailando a las puntas de los pieses?
Le arespondio la inyeta: vieron ke te dormites, i no te kieren espertarte…
kon amista.
Nissim Ashkenazi
Kiryat Motskin
Israel.
Fuente: Nissim Ashkenazi/Ladinokomunita
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi