El Shuenyo Misteryozo
Avia de ser un rey poderoso i savido, ke tenia munchas mujeres. Una noche tuvo un shuenyo estranyo. Vido a un munyako de la tierra de Teyman ke estava saltando en las gargantas de sus mujeres. A la demaniana kuando se esperto se avia sintido muy apenado i merikiozo. Penso, ke este shuenyo keria dizir ke el Rey de Teyman iva konkestar su imperio i ke iva tomar sus mujeres a su harem. A la demaniana, su ministro, kuando aparesio en su prezensia asigun era el uzo, se avia rendido kuento ke el Rey estava muy triste. En esto, se adreso al Rey i le demando kualo era la razon de esto:

“Mi Rey honorable,” le disho. “Konfia tu sekreto a tu servitor fidelo. Puedeser ke el topara un remedio i te podera konsolarte.”
“Tuve un shuenyo estranyo,” disho el Rey. “Un shuenyo ke desho el presentimiento de la muerte en mi korason. Konoserias una persona versada en la interpretasion de los shuenyos?”
“Tengo oyido,” respondio el ministro, “ke en un lugar lesho de tres diyas de kamino, egziste una persona ke puede deskuvrir los misteryos de los shuenyos. Si su Eminensia me azeria saver kualo era su shuenyo, ke lo esta tanto molestando, podera ekspozarlo a esta persona i tomar su avizo.”
El Rey rakonto su shuenyo i embio a su ministro kon la esperansa ke topara la eksplikasion de su shuenyo. El ministro se suvio a su mulo i se metio en kamino para bushkar el famozo endevino de shuenyos.
Al diya ke vino, enkontro a un kazalino suvido a su azno, ke le oguro demanianada buena.
“Pas para ti,” le respondio el ministro. “Tu ke lavoras la tierra, ke sos tu mismo tierra i komes tierra.”
El kazalino se riyo de estos byervos, i kuando el ministro le demando ande se estava indo, le respondio: “Yo me vo a mi kaza.”
“Todos los dos mos estamos indo al mismo lugar,” le disho el ministro. “Keres ke te yeve yo a ti, o keres tu yevarme a mi?”
El kazalino se enkanto de muevo, i meneyo sus ombros en demandando: “Komodo te puedo yevarte si tu estas sovre tu mula i yo esto sovre mi azno?” El ministro no respondio, i los dos kontinuaron fina ke arivaron a un kampo de trigo.
“Mira ke ermozo esta este kampo i komo yenos estan los espigos,” disho el kazalino. A esto respondio el ministro:
“Kale rengrasiar ke el trigo no fue ayinda konsumado.”
Kontinuaron sus kaminos fina ke arivaron a una torre alta erijida sovre un roko.
“Ke karar de maraviosa esta esta torre fraguada tan rezyo,” disho el kazalino. El ministro respondio:
“Parese buen karar de rezya, kale arogar ke no esta deskayida de ariento.”
“Ay inyeve ariva de la montania,” adjusto en supito el ministro. A esto el kazalino se rio en boz alta, i se penso de si para si: “Komo puede aver inyeve en medio del enverano.”
Un poko despues arivaron a un otro kampo de trigo. En esto el ministro disho:
“Un kavayo paso de este kamino. Esto era un kavayo syego de un ojo i el kargo ke tenia sovre el era vinagre i azete.”
El kazalino se estuvo kayado. Despues renkontraron una kasha de muerto kon un puerpo ariento ke lo estavan tomando al bedahayim.
“Me demando,” disho el ministro, “si esta persona en la kasha esta muerta o biva.”
“Parese ke este se toma por muy savido,” se disho de si para si el kazalino. “Ma es siguro ke es un bovo arastado, la mas bova persona ke tengo konosido.”
El diya ya se estava eskapando i el sol ya se estava echando kuando el ministro demando:
“Avra aki un oberjo ande mos puedemos durmir?”
“Ay un kazal enfrente de mozotros,” respondio el kazalino. “I en este kazal se topa mi kaza ande moro. Va ser un honor para mi si pasaras la noche basho mi tejado. Tengo buen karar de paja i de komida.”
“Aksepto kon plazer tu invitasion,” respondio el ministro. I los dos kontinuaron sus kamino fina ke arivaron a la kaza del kazalino. El kazalino konduizo a su invitado ariento de su kaza. Le dyo a komer i a bever, ansi ke a su mula, i le aparejo una kama para ke pase la noche. Despues, el kazalino se retiro kon su mujer, i sus dos ijas a una otra kamareta para durmir.
En medio de la noche el kazalino se esperto i en adresandose a su mujer i a sus ijas les disho: “Ke karar de bovo puede ser muestro invitado.” Despues, les konto todas las remarkas estrenyas ke el ministro avia echo durante sus kamino. Su ija ichika, lo ke tenia kinze anios disho en esto:
“Papa, a mi me parese ke al kontrario, el ministro es un ombre muy savido i muy intelijente, porke sus remarkas tienen un sensyo muy profundo, ke tu no pudites entenderlo. Kuando disho ke el ke lavora la tierra kome la tierra, izo aluzion a la komida ke konsumamos i ke es kitada de la tierra. Te disho ke tu mismo sos tierra, lo ke es verdad. No es disho: ‘Fuites kreido del polvo i al polvo te tornaras.’ Su kestion sovre ken yevara al otro era i eya intelijente. Porke keria diemandar ken es el ke va embelekar al otro. Asigun ke savemos una persona ke avla i konta a su kompaniero de viaje, le aze pasar el tyempo sin ke se syente la pena de un viaje ke se aze solo i sin kompanyiya, i ansi se syente komo si lo estan yevando. Konsernando su remarka sovre el kampo de trigos, kijo probablamente dizir ke su proprietario puede ser ke es un ombre prove ke ya avia vendido o metido en prenda su trigo ainda antes su rekolto. De mismo sovre la torre kijo dizir ke mismo si una torre es rezya, si no tiene ariento komanya para entretener los ke estan ayi, es komo una torre pedrida al enemigo. I kuando avlo de la inyeve en las alturas de la montania kijo azer aluzion a tus kaveyos ke son grizos, i tu kalias ke le respondieras: ‘Es el tyempo ke izo esto.’
Te estaras demandando komo puedia saver si el kavayo era syego de un ojo. A esta konklusion arivo kuando vido ke el kampo era komido solo de una parte. I konsernando el yugo ke el kavayo estava yevando, la prova la vido en la tierra, por ke el vinagre absorba el polvo i el azete no lo absorba. De mismo demando por la persona en la kasha si era muerte o biva, porke si desho projenitura eya no es enteramente muerte.”
Al kazalino le estava paresiendo ke el ministro estava durmiendo. Ma, el se avia espertado, i en oyendo a esta konversasion de la kamareta vizina se avia tresalido de la intelijensia de la ijika.
A la demaniana, la ijika disho a su padre:
“Papa, yeva delantre de muestro invitado kozas de komer i de bever ke te va darte i demandale kuantos diyas kedaron para la fin del mes i si la luna esta yena i si el sol esta entero.”
Entonses, le dyo a su padre trenta guevos, un pan entero i una kacharola de leche. El kazalino se komio doz guevos, un pedaso de pan i bevio un poko de leche, i despues trusho el kusur delantre del etranjero i le demando las kestiones ke le avia disho su ija.
El ministro respondio pishin: “Dos diyas kedaron para serrar el mes, ni la luna i ni el sol no son enteros.”
El kazalino reporto a esta repuesta a su ija i le disho: “No te avia dicho ke este es un torpe. Estamos agora en medio del mes i el me disho ke mankan dos diyas para serrar el mes.”
A esto la ijika respondio: “Papa, no sea ke komites de lo ke te di para muestro invitado?”
“Si,” disho el kazalino. “Komi dos guevos i un pedaso de pan i bevi un poko de leche.”
En esto, la ijika disho: “Yo so sigura ke el etranjero es una persona muy savida i muy intelijente.”
El ministro ke se estava enamorandose de la intelijensia i de la savidura de la ijika demando a su padre la permision de avlarla, i esta permision le fue akordada kon plazer.
Kuando la ijika se prezento delantre del invitado, le fue demandado munchas kestiones i a kada una de eyas la ijika tuvo repuestas prontas. Despues el ministro le konto el shuenyo del Rey, i le demando si lo puedia interpretar.
“Ya konosko el sensyo de este shuenyo estranyo,” disho la ijika. “Ma, no lo puedo dizirlo a dinguno mas ke el Rey.” En esto, el ministro deskuvrio su identidad verdadera i demando del kazalino de permeter a su ija de viajar kon el ande el Rey, lo ke el kazalino ya aksepto en el mismo momento.
La ijika plazio muncho al Rey, kuando le fue prezentada. La tomo en una kamareta aparte ande le konto su shuenyo estranyo. La ijika asuro al Rey ke este shuenyo no era el mesajero de un dezastre.
“Solo, el kontenido de su interpretasion no lo puedo revelar a su Eminensia,” le disho. “Porke, esto sera una verguensa i un insulto para Su Eminensia.”
“Puedes avlar frankamente i libramente,” le disho el Rey. “Porke, mas de mozotros no ay dingunos en esta kamareta.”
En esto, la ijika disho:
“Ke el Rey aga una bushkidad en su harem, i topara entre las mujeres un ombre degizado en mujer, ke es sus amorado. El munyako ke el vido en el shuenyo es djustamente este ombre.”
La bushkidad ke fue echo provo ke la ijika tenia razon. El ombre i las mujeres fueron kastigados asigun ke lo meresieron, i el Rey se kazo kon la ijika i metio la korona reala a su kavesa.
![]()
Gad Nassi
———————————————————————
Nacido en Estambul, Gad Nassi se graduó de la Galatasaray High School y de la Facultad de Medicina de la Universidad de Estambul. Comenzó su carrera como autor durante sus estudios de secundaria, escribiendo para revistas locales. se desempeñó como director de Shalom, el periódico de la comunidad judía de Turquía, como corresponsal de varias publicaciones extranjeras, y también dirigió la oficina de prensa del consulado israelí en Estambul. Es uno de los promotores y fundadores de El Amaneser, un suplemento mensual en judeo-español del periódico Shalom en Estambul. Gad nos ofrecerá artículos de su creasion para compartir con nuestros lectores.
————————————————————————————————————————————————–
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi