La boz de Yehuda: Shabat aGadol (1)

En esta seksion, muestro kerido amigo Yehuda Hatsvi un estudiozo de la tradision, del penamiento djudio i de la Ley, kada mes va a partajar kon todos mozotros sovre variados temas desde su punto de vista djudio i sefaradí.

Yehuda es aresivido en Ekonomia de la Universita de Tel Aviv, puvliko un libro de istorias folklorikas sefaradíes para ninyos, sus artikolos i konsejas aparesen en munchas puvlikasiones komo por eksemplo Aki Yerushalayim i El Amaneser, i es uno de los moderadores de Ladinokomunita


Shabat aGadol


El Shabat antes de Pesah lo yamamos «Shabat aGadol» («Shabat el grande»). Ay muchas eksplikasiones por ke este Shabat fue yamado ansi. I, (en mi opinion), kuando ay muchos Perushim, es ke ninguno de eyos no mos da aklarasion kumplida.

Neisa, unos dizen ke es por ke en la Aftara de este Shabat meldamos un pasuk de Malahi el profeta: «Ek, Yo enbiyo a vozotros a Elia el profeta, antes ke venga el dia de Adonay GRANDE (GADOL) i terrivle» (Malahi 3, 23).

Otra eksplikasion al nombre «Shabat aGadol» es porke en este Shabat se uza de dar al puevlo, ke en la kehila, un derush grande kon muchas eksplikasiones i direksiones de las leyes de Pesah; i na ke se aze este Shabat un dia GRANDE i largo.

Ay un uzo sefaradi ke en Shabat aGadol es mitsva de estrenar alguna vestimienta mueva. En muestros dias, kon los supermerkados i los magazenes djigantes a-la-Amerika, el merkar kozas akuturu, ya se izo un pasatiempo de kada dia. Ma ayinda, la kostumbre de estrenar alguna vestimienta en Shabat aGadol me parese ermoza, i ke vale la pena de kumplirla.

En esto, mi madre me kontava por un tal Yosef, konosido komo «Yosef el esnaf» ke se merkava kada anyo, a eskuentra de Shabat aGadol, un kostum muevo (soltuka i pantalon). Este kostum, ke le kostava algunas 100 liras, Yosef lo vestiya todo el anyo, ma solamente en dias de Shabat. Uno de los vezinos de muestro Yosef era un ombre, un poko menesterozo, ke aun ke se yamava i el Yosef, fue konosido komo «Yosefiko el esnafiko».

Kada anyo, a eskuentra de Shabat aGadol, de tanto piadad ke tiniya Yosef verso su vezino Yosefiko, le vendiya su kostum, un poko uzado, por algunas 50 liras. Naturalmente, ke Yosef se iva estonses i se merkava de muevo un kostum por 100 liras.

Este «ritual» de las vestimientas de Yosef kon Yosefiko turo muchos anyos. En realidad, kuento de kasha, a Yosef le kostava su kostum muevo solamente 50 liras. Klaro, ke tambien a Yosefiko le kostava el kostum (aunke un poko uzado) presizamente 50 liras.

Kon el mizmo presio, (mi madre me deziya), el uno (Yosef) – muevo muevo se vestiya; i el otro (Yosefiko), pekado i manzia, kostum «un poko» uzado tiniya.

Jeneralmente, muestras madres no kontavan konsejas en vano, sino por dar algun moral. Ma, lo desho agora ansi, por ke esto muy adjele ir a merkarme alguna koza, sea un par de kalsas, para estrenar.

 

Shabat aGadol (2)

Yehuda Hatsvi
Erets Yisrael
Para Ladinokomunita 

Check Also

ELARA por Forti Barokas (teksto i boz)

 En los anyos 1940, en los Estados Unidos, una ijika de chika edad oyo …

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.