AMBEZAR EN TIEMPOS PEZGADOS por Roza Anjel

Del livro «Para ke no se olvide – sigundo» del Klub de Ladino de Sofia, Bulgaria.

klub_de_ladino_sofia_bulgaria
Klub de Ladino – Fevrero 2012

 

La famiya mia eramos sesh personas, kuatro kriaturas – un ijo i 3 ijikas. Mi ermano eskapo la universidad de ekonomia – se izo profesor en la eskuela teknika “Stalin” (en el tiempo del sosializmo). En muestro maale mos konosian todos los djidios i los chikos kerian ambezar en esta eskola.  Venian rogarle a mi ermano ke les ayude entrar en esta eskola. Avlava kon los chikos i les dezia ke les va kontrolar: „Prime ke ambezen muncho i ser una kavesa mas alto de los otros”. Munchos djidios pasaron por esta eskola. Lo yamavan a mi ermano “padre”. Por ke?  Vos vo kontar.

En el kurtijo vino una famiya de la sivdad Ferdinand (oy Montana). Los enkontrimos muy bien. La ijika estava malata, muy flaka. No komia. Los padres kijeron konsejo de un Hazan. El Hazan era el papu de Zafer Galibov (el fotografo). Les dishu, ke la “vendan” a alguna buena famiya. Avia este modo de tradision. La “merko” mi ermano, yo le kuzi el fistan, mi mama le merko kalsados. Mos arekojimos en el kurtijo, azimos un pranso, el Hazan meldo orasion. A mi ermano lo yamaron “padre”. Paso tiempo, la chika se sano, ma a mi ermano le kedo el nombre.

para ke no se olvide

Ampesi a lavorar de tredji anyos.  Skapi la eskola djudia de Yuchbunar en Sofia i ampesi a lavorar komo kuzindera. En la  eskola sentral djudia avia eskuela teknika de ORT de 4 anyos, de onde pudi resivir edukasion media. Kada noche iva de las 6 a las 10 ambezar para tener una profesion.
Uno de los profesores era Azaria Polikarov (de matematika), otro era Ylich Yulzari, el direktor se yamava Fintzi.- ensina 4 anyos.

A kada dos anyos avia ekzamenes de todo lokve ambezavamos para rekonosermos la profesion. Al final de los kuatro anyos tuvimos ekzamenes ofisiales i nos dieron diplomas. Vos kiero dezir ke el anyo del kavo los alemanos mos tomaron la eskola. La komunidad ebrea mos dio el Midrash, donde arreglaron makinas, mezas, bankos. Ayi resivimos las diplomas. Ma en vez de alegrarmos, pensavamos ke va pasar kon mozotros. Era el anyo terrible de 1942.

En el mizmo tiempo yo tomava parte en la aktividad de La Union de djovenes lavoradores (РМС). Kvando skapi la eskola los muchachos los tomaron en los kampos de lavoro forsado. Ami me enkargaron dirijir kvatro grupos

Los djidios de Sofia en junio de 1943 mos mandaron a diferentes lugares. Sinko mujeres da la famiya fuimos a la sivdad Vratza, mi ermano en el kampo Belitza, mi padre en el kampo Somovit. Komo todos los djidios travimos muncho i mozotros.de mansevos.  Arekojiamos vestidos, biskochos i otras kozas para los ilegales. Responsable era Yosif Levi. En algun grupo avia traidor. Una noche mos detenieron en la polisia. Yo tenia en mi timbros por 7 mil leva. Podi eskonderlos. Me detenieron en la Direksion de la polisia un mes. Estuve en una kamareta kon Ester Kalo. Mos torturaron todo el tiempo. No dishi nada. Ensina en el djuzgo me kondenaron a un anyo de prizion kondisional.

Check Also

Cinco poemas de Kiku Adatto

  Kiku Adatto proviene de una familia sefardí con profundas raíces en Andalucía. Como nueva ciudadana …

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.