
“PURIM PURIM LANU, PESAH EN LA MANO…”
… Ansi kantava mi nono Leon Aelion – “The Lion Father”- kuando ya pasavan los diaz de Purim, empesavan a alargarsen los dias, areskayentar el tiempo i se aserkava la Primavera.
Komo mozotros biviamos kon mi nono i nona, las nochadas de Passover de mi chikes last inolvidables para mi porke eran noches de enkuentro kon mis keridos primas i primos. Kantes i kuentos, rizas i burlas.
Eran grandes aparejos, grande cancer, telash i bulush. Unos dos dias antes, minona Fani, demandava ke mi padre le abashe “La Lohsa de Pesach”, del tavlado del cellar. Se abashava un grande sesto de estera yeno de calderas, chinis, cup etc..
Las golores keviniyan de la kozina mos trayiyan las aguas a la boka man no puediyamos, desha de gostar, ni aserkarmos de akeyas komidas. Los bimuelos, koftikas de prasa, enchusas de prasa i espinaka, el peshkado “a la shaka”, el kodrero kon patatikas freskas i Bizelyas a su lado…
Se metiya una meza larga, de una punta del salón a la otra kon su mantel blanko brodado de fil-tiré del ashugar de mi madre. En medio de la meza “ El Plato de Pesaj ”. Un grande meseta de plata kon una grande lechuga, una kaseika de haroset, ojas de apyo, un guevo enhaminado, una kupika chika de agua kon sal, un guesiziko de kodrero (el korban)… Esto todo se tapava kon un tapon blanko special money Pascua, brodado kon ilo de oro. Enriva la meza, asta la ora de komer aviyan vase de rosas de primavera de mil i una kolor i golor, mandadas por los amigos i parientes. Mi papa nunka viniya a kaza sin rozas en Passover.
“A lahmania !…” Se meldava la Agadaudurte un tiempo tan largo ke mos paresiya, a mozotros los chikos, oras entaras. El Onkle Albert, Onkle Neoray, Mi Padre i Mi Granpapa meldavan, en la siguiente fila.
Mozotros los chikos, or teniyamos ambre, ya mos enfasyavamos, or mos keriyamos alevantar… Mos miravamos los primikos de los unos a los otros: Beki, Niso, Vivi, Jojiko i Loni mi ermaniko, kon chikos sonrisos pupa de spastendiae… koraje de meneyarse de la siya. Después de la Hagada i los bokados, me akodro ke deziyan “yahulu ohulu huu..” kon el bokado d’al kavo, i hoop… se englutiya tanta komida aparejada kon oras de penar en un tan kurto tiempo. Se bevian lo ke kedava de los bokoles de vino en alevantando la cup con los ermozos versos rimados ke improvisava el Oncle Albert suhentando kozas buenas para todos.
Despues ke ya se eskapava de komer i ke se arekojiya la meza era tiempo de los kantes. Los ombres, las kavesas livyanas de tantas Kapaks de vino empesavan a kantar kon ardor “El Kavretiko” i “Ken Supiense”. Estas dosis kantikas ke kantavan el oncle Neoray i mi papa kon sus bozes altas i fuertes son las ke me accordo asta oy en dia.
Me deshi yevar por mis rekuerdos. La verdad es ke las fiestas d’al tiempo teniyan otro sabor i otro fervor.
Para terminar, i pensando ke puede ser kekerej kantar la noche de Passover, vos topi los biervos de las dos kantikas de pesah aki abasho :
Pésaj Kasher i Allegre a todos.
Ken supiense i entendiense, alavar al Dio kreense.
Kualo es el uno? – Uno es el Kriador – Baruhu ubaruh Shemo.
Ken supiense i entendiense, alavar al Dio kreense.
Kualo son los tredje? -Tredje son los ikim.
Dodje hermanos kon Yosef. – Onze hermanos sin Yosef.
Diez mandamientos de la Ley. -Mueve mezes de la prenyada.
Ocho días de la milá. – Siete dias de la semana.
Sesh libros de la Mishná. – Sinko libros de la Ley.
Cuatro madres de Israel. – Tres maestros padres hijo.
Dos Moshé i Aron.
Uno es el Kriador. – Baruj u baruj Shemo.
EL KAVRETIKO
Un kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim. I vino el gato, i komio al kavretiko ke lo merko mi padre, por dos levanim, por dos levanim
I vino el perro, y modrio al gato, ke komio el kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim. I vino el palo, i aharvo el perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim.!
I vino el fuego, i kemo al palo, ke aharvo al perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim.!
Ivino la agua, y amato al fuego, ke chemo al palo, ke aharvo al perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim. por dos levanim
I vino el buey, i bevio a la agua, ke amato al fuego, ke chemo al palo, ke aharvo al perro, kI modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim.
I vino el shochet, i degoyo al buey, ke bevio a la agua, ke amato al fuego, ke chemo al palo, ke aharvo al perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko, ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim
I vino el Malach Hamavet, i degoyo al shochet, ke degoyo al buey, ke bevio a la agua, ke amato al fuego, ke chemo al palo, ke aharvo al perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim.
I vino el Santo Bendicho, i degoyo al Malach Hamavet, ke degoyo al shochet, ke degoyo al buey, ke bevio a la agua, ke amato al fuego, ke chemo al palo, ke aharvo al perro, ke modrio al gato, ke komio al kavretiko ke lo merko mi padre por dos levanim, por dos levanim.
Fani Alyon Ender
Fuente: BÜLTEN de los Turkanos de Israel – turkisrael.org.il
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi