
Vos vo a eskrivir mi kerido amigo Bension Varon.
Era uno de los mas eruditos ombres ke konosi en mi vida, i siempre sin dinguna pretansion, un verdadero «gentleman.
Yo konosi a Bension kuando teniya 26 anyos, en 1958. Yo teniya 21 anyos. Mos konosimos en el Atli Spor Kulübü de Estanbol ande ivamos para montar (suvir) a kavayos. Teniyamos un ermozo grupo, eskuchavamos muzika klasika, ivamos a komer pishkado al bodre del Bosforo, teniyamos largas konversasiones, en vezes interesantes, en vezes vazyedades – mansevez…
Bension era el uniko ijo (teniya ermanas mas grandes) de la famiya Varon, orijinarios de Çanakkale, ke eran una larga linya de hahames, muy bien konosidos i muy respektados. Malgrado ke Bension no era relijiozo, se sintiya en el una satisfaksion de apartener a esta famiya. Despues de la edukasion primaria en la Eskola Judiya, se fue al Liseo amerikano, Robert College. Despues del servisio militario ke izo komo ofisier-traduktor entre los ofisieres amerikanos i los turkos, lavoro unos kuantos anyos en el magazen de su padre, ma el ofisio de merkader no le plazio i se fue a los Estados Unidos para estudiar mas. I mos peryimos de vista.
Supe ke estudio ekonomiya i tomo su doktorato en la Universidad de Pennsylvania, se kazo kon una mujer alemana ke konosio en la misma universidad, i despues lavoro 40 anyos en la World Bank.
En 2005, muestro amigo Albert Garih mando un artikolo para El Amaneser sovre las Vijitas de Alhad ke aviya empesado la kerida Flory Jagoda, ke aziyan un grupo de sefaradis en Washington DC. En viendo la foto i el nombre de Bension, demandi a Albert Garih de mandarme su adreso de email. Grande topadura de kosfuegros! Kon mi amigo de manseves, Bension Varon, empesimos a tener una korrespondensia regular, despues de 45 anyos !!!
Bension ya estava retirado, lavorando solo komo konsultante para la World Bank. Empeso a eskrivir livros sovre su pasado, su vida en Estanbol, los Varones de Çanakkale, ets. ets. Me mandava a meldar lo ke eskriviya, me demandava munchas kozas ke se aviya olvidado. Endjuntos aparejimos sus artikolos para El Amaneser i uno para el Sidicsef sovre los kazamientos sefaradis de Estanbol. Su Judeo-Espanyol era muncho mijor de mi, porka se engrandesio kon esta lingua.
Kuando estava lavorando para la World Bank, tuvo la okazion de konoser en Zaire, una grande i vibrante komunidad sefaradi de Rodeslis ke aviyan imigrado ayi en los anyos 30. Eskrivio un artikolo sovre eyos para Los Muestros, Anyo 66, Marso 2007. pp. 42-44, “Congo’s Rodesli Community: An External View”
http://sefarad.org/lm/066/
Endagora resivi un mesaje de muestro amigo Luigi Martell, ke meldo el livro Gifts of Language, i me dize: «Ke ermozura! Un livro de loor a las linguas, a las kulturas, en fin, una oda a la maraviyoza sivdad d’Estambol!»
Aki algunos de sus livros
- Cultures in Counterpoint: Memoirs of a Sephardic Turkish-American
- Gifts of Language: Multilingualism and Turkish-Sephardic Culture
- Fighting Fascism and Surviving Buchenwald: The Life and Memoir of Hans Bergas
Bension Varon me va venir a mankar muy muncho!
Guler de Estanbol
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi