Karos todos
Mi tiyo Avram, ermano de mi madre, era en mis ojos el simbol de persona ke malgrado lo ke paso en el holokosto, suvio a Israel detrás de sufriensa kruela en los kampos de matasinas, Aushvits, Birkenao.
Eramos famiya de sesh personas, padre madre i kuatro kriaturas. Mis paryentes vinyeron a israel para enreziar el porto de Haifa.
Suvieron de Salonik sin saver ke lo ke desharon en Salonik, se kemo kon toda la komunita djudiya en manos de nazistos Alemanos, sin piyada, durante la segunda gerra mondial.
Moravamos sesh personas en una uda (kamareta) i aresivimos el haber ke mi tiyo Avram, se salvo, kedo bivo en los kampos de konsentrasion. Kedo solo, hazino, flako i palido. Lo tomimos del porto i kedo tiempo kon mozotros. Es verda ke se salvo, ama alegriya no aviya mas.
En Salonik, mi tiyo teniya una famiya ermosa, kon dos kriyaturas. mi madre me kontava ke su mujer era mui ermosa, i ijos buenos. Fueron tomados kon los transportes maldichos, sin komer o bever, sin umanidad del todo, halis komo Behemot, i los yevaron a los kampos, onde mi tiyo fue arankado de su famiya, i no los vido más. Mi tiyo pedriyo su esperansa i su konfiyensia de este mundo, komo empesar la vida de muevo? sin fuersa de alma, sin kierer i sin repozo. Ama la vida es la koza la mas fuerte ke ay.
Mi tiyo empeso a lavorar en una fabrika de produisir kalupes de buz. Akel tiempo no teniyamos frijider, era sin elektrik, i merkavamos la trasera parte del kalup.
El vendedor teniya un alat puntado, i kortava el kalup en dos o tres. Teniyamos una tineza espesial para travar el buz a las kazas. En vezes lo embrujavamos kon un sako para yevarlo, i para ke ture mas tiempo sin deritir, por esto bushkavan a gizar, kada diya de muevo.
Mi tiyo era hovarda (generoso), i kada ves veniya kon manos yenas de bolsas kon kozikas buenas: fistukes, almendras, lokum o halva, peshikos salados o tarrama i en vezes Sujuk.
Mi padre i toda la famiya entendieron ke para salvarlo, lo deven kazar. Toparon una famia djudiya en Istanbul kon tres ijas i ke el padre las kieriya kazar kon djudios.
Mi tiyo se kazo kon la ija ke vino de Estambol. eran famiya maravioza kon dos ijos muy reushidos.
Mi tiyo no avlava mucho, i ya savimos ke esta sufriyendo de adyentro de su alma.
Teniya un grupo de amigos ke se enkontravan i djugavan kartas, remi, muy poko paras, solo para pasar la ora, sin pensar, sin avlar mucho (kayades i tristesa) muchos diyas i muchas oras.
Akel tiempo fizieron kontrakto entre israel i la alemania, de pagamiento a los ke sufriyeron en el olokosto kien ke se rejistro i trusho prova, aresivio kada mez un sumo ke lo yamaron Renta.
Era pagamiento de indemnizasion. Mi tiyo no acheto, ni de sintir ni de avlar de estas paras. I nunka tomo.
Los almanes pensaron de kittar el puevlo djudio del mundo, ama AM ISRAEL HAI.
Mi tiyo i su mujer ya desharon la vida buena, ama los ijos, los inyetos i inyetas , simbolesan la existansia de los djudios, malgrado lo ke pasaron durante sieklos del antisimitismo, i del odio ke egziste aynda oy en diya.
Inshalla ke les venga la sensia, i venga pas i amista, koza ke va dar provecho al mundo entero.
Nissim Ashkenazi
Kiryat Motskin
Israel.
Fuente: Nissim Ashkenazi/Ladinokomunita
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi