El chapeyo de «Recanati»
Un día klaro i yeno de sol kaje dos semanas antes de Hanuká, entrí komo siempre a mediodia a la sala de komer i me maraviyí, porké fui mas adelantre i vidi atraverso los vidros de la sala un chiko bazar i una mujer simpátika, ke estava vendiendo sharpas, chantas i chapeyos.
Salí afuera para ver si me iva vinir la gana de merkar alguna koza. Mirí ayá i vidi una ermoza chanta para ir a Beer Sheva a topar mi bizinyeto i la merkí. Ensupitó vidi chapeyos de panyo de munchas kolores. Me mití en la kavesa un chapeyo preto, dekorado kon muncho gusto kon una banda marrón, serrada en los kurtos bodres kon un chiko bukle.
No izi en tiempo a metérmelo ke me inondó una korriente de komplimientos: «Wow! Te va propio bien!», «Ermozo!»,»Grasiozo!»,»Fasinante!» Fui al espejo a la entrada a la sala de komer i tuvi la emosión de verme komo estava. Pensí entre mí: ‘No mal del todo!’
I ke maraviya, el chapeyo trusho kon sí palavras, demandas, komplimientos, dichas en ladino. Kada día durante el dezayuno, el pranso de mediodía o a la tadre enkontrí alguno ke avló de mi chapeyo. Pensí entre mí: ‘Ke mazal tiene este chapeyo!’
«Esta es una hanum,» disho una, «yo le kero muncho bien.» Una mirada al chapeyo i sin demandas adjustó «Es komo mi ija!»
«Wow! Kon salú por el chapeyo! Ke ermozura, te va muy bien!» disho otra.
«Dime, te afitó alguna koza?» me demandó una. «No!» le dishi. «El chapeyo te está a la perfeksión!»
«Ualla, pareses una turista!» se le asemejó a una.
«Siente, kon el chapeyo i los antojos pareses una aktrisa!» se sonyó otra.
Una me demandó: «Dime, te merkates entr’un chapeyo? El ke vidi era blu, no preto.»
«No es el mizmo chapeyo preto.» le dishi.
«Na mira, ya vino la del chapeyo!» disho una a la otra.
«Ken save kualo tiene en la kavesa?» Exajerada! «Mírala, mírala, aspera, está serka, ke no mos oyga!»
«Kuanto te kostó este chapeyo?» demandó otra. No le respondí.
«Malka, saves kualo? Azete kalavasa i basta. En todo modo a ti te agradan kaveyos muy kurtos. Los kaveyos ya kresen. Yo no kero ke te los boyadeyes. No es sano del todo!» ‘En kualo se meskla ésta?’ Le respondí kon inyervos: «Mi madre me lo permete!»
«Addiodió, así bivas tú, no te konosí. Ven akí te veré. Sos tú? » «Sí!» «Te pasó alguna koza? Tornates en teshuvá?»
Sólo esto me mankava. «No!» le dishi, «Déshame, no tengo tiempo, estó de prisa,. Shalom!»
«Nu, dime kuando te vas a kitar este chapeyo?» me preguntó otra.
«Kuando el doktor ke me izo la operasión de la katarakta me va permeter de boyadearme los kaveyos. Entonses me vo kitar el chapeyo.»
«Kualo te emporta?» me disho eya, «Agora es invierno. Déshate el chapeyo. Te keynta la kavesa» La deshí i me fui.
Una mujer simpátika ke me veye tres vezes kada día, ensupitó me disho: «Malka? No te konosí!»
La mas orijinala me disho: «Deves meter una pluma en el chapeyo!» ‘Entonses en verdá ke no van a konoser!’ pensí.
A la fin sintí: «Buenos dias, madam shapó!’
Enteresante ke entre todos los chapeyos ke se vieron en «Recanati», entre moradoras i musafiras, sólo mi chapeyo se izo la konversasión del día.
Malka Kalderón – 2015
Redaksión i traduksión al ladino del ebreo de Matilda Koén-Sarano
![]()

Kada martes, Matilda Koen Sarano mos konta sovre kuentos, muzika i otras kozas de su eskritura. Los tekstos ke partajamos koresponden a los programas de la seksion «Shabat a la noche» de Kol Israel del siklo ke eya mizma melda despues del Notisiario en Ladino
eSefarad Noticias del Mundo Sefaradi