La boz de Yehuda: Historia judia en Gaza

Historia judia en Gaza

La autora americana Barbara W. Tuchman (1912-1989), eskrivio -entre otros- un livro muy importante, titulado «La marcha de la lokura, desde Troya asta Vietnam».

Naturalmente, la Sra. Tuchman no alkanso a ver la marcha de lokura i de estupidez, giada por Ariel Sharon, el Primer Ministro israeli, en Agosto 2005.

De manera unilateral, i sin ningun pensamiento rasional, el governo israeli izo evakuar i likidar 21 kazales i asentamientos, i todos sus 8000 abitantes judios ke bivian en el sud del pais (en el perimetro de Gaza).

gazaEste akto inexpikavle de retirada, kavzo a Israel un danyo enorme. Mijor no entrar agora en detalyos.

La sivdad de Gaza es una de las antiguas sivdades en el Oriente Medio. En muestra Biblia se nombra algunas 20 vezes, ya desde el kapitolo 10 en el livro de Bereshit (Genesis).

En relasion a muestro puevlo mos dan a saver ke Gaza es inkluida en la eredad del trivo de Yehuda (livro de Yehoshua 15, 45).

Este trivo de los ijos de Yisrael konkisto en efekto a Gaza, ma al pareser no reusho a estableserse aya por un largo periodo. De toda manera, las relasiones (el bien i el mal) entre Gaza i los ijos de Yisrael kontinuaron todo el tiempo.

Por seguro ya konosesh todas las aventuras de Simshon/Samson el barragan en Gaza i kon los filisteos; asi ke no tengo de alargar mas aki.

Por algunos 110 anyos, Gaza estuvo basho el reinado de los reyes David i Shelomo su ijo.

Sovre esta epoka (antes mas de 3000 anyos), mos konta la Biblia:        «Teniya paz por todas sus partes al derredor, i Yehuda i Yisrael moravan seguros, kada uno debasho de su vid i debasho de su igera».

Jeneralmente, la sivdad de Gaza fue abitada por estranjeros.

Ma, meldamos ke Gaza fue okupada, antes 2160 anyos, por Yonatan (el ermano de Yehuda el Maccabeo). Shimon su ermano, ke governo despues de el, formo una chika komunidad judia en la sivdad, pero esta no turo mas de unas kuantas dekadas. El rey Alexander Yanay (tambien de la dinastia de los Maccabeos) ordeno destruir la sivdad, i espesialmente al porto aktivo de Gaza, para eliminar el komersio de los nabateos por mar.

En el anyo 63, la sivdad de Gaza fue konkistada por la armada romana yevada por Cneo Pompeyo. De aki empeso la okupasion romana sovre todo el pais de Erets-Yisrael (63-324). En esta epoka, i despues, basho el dominio bizantiko, bivyeron en Gaza judios, samaritanos, i afilu kristianos.

En el anyo 634, empeso la konkista araba sovre el pais. Gaza fue tomada por los arabos.

En los siglos VII i VIII, muchos de los abitantes judyos de Gaza imigraron a Ejipto, i formaron ayi una komunidad judia konsideravle..

En el siglo 14, avia en Gaza una komunidad judia ke kontava algunas 50 famiyas.

Un viajero kristiano ke paso por Gaza en 1395, mensiona en su relato a la «kaleja de los judyos».

El viajero Rabi Meshulam da Volterra arrivo a Erets Yisrael en el anyo 1481,

i mos konta en su livro ke entre los judyos en Gaza ay artezanos i merkaderes komo tambien patrones de vinyas i lagares.

Rabi Avraham Azulay bivio un sierto tiempo en Gaza, i ayi (en 1619) eskrivio su livro «Hesed leAvraham» (ke salyo a luz en Amsterdam en1685), i tambien su livro «Baale Brit Avram» (imprimido en Vilnius en 1874).

Entre los rabinos de Gaza, savemos por el famozo poeta i musikologo,     Rabi Yisrael Nadjara (1555-1628), i su ijo Rabi Moshe Nadjara ke lo susedo komo el rabino de la komunidad judia en Gaza.

Un evento doliente para el puevlo judio empeso en Gaza: En el anyo 1660,

paso por aki Shabtay Sevi, en su kamino de Ejipto para Yerushalayim.

Ma. aki en Gaza, se enkontro kon Natan, un kabalista renomado de Gaza.

Natan lo «rekonosio» a Shabetay komo el Mashiah de Yisrael, i ansi proklamo en la kehila de la sivdad, ke Shabetay Sevi, el es el Mashiah.

Bien kuriozo, ke toda la komunidad judia en Gaza, reunida ayi, lo aksepto asi, i esklamo por unanimidad : «Biva muestro rey Shabetay para siempre!»

Lo resto ya lo meldariash en los livros de historia.

En 1799, Napoleon Bonaparte, kon su armada, paso por Gaza en su kamino de Ejipto. En rezultado de la gerra, la komunidad judia de Gaza se a redusido. En 1811, ya no kedaron judios en la sivdad.

En 1880 empesaron de muevo venir judyos para instalarsen en Gaza, i una vez mas la desharon en los anyos de la gerra mondial (1914-1918), kuando las fuersas armadas de los turkos i los almanes se fortifikaron en la sivdad.

Unas kuantas famiyas judias tornaron, aun kon todo, a bivir en Gaza despues de la gerra. Esta chika komunidad rezistyo asta 1929. En akel anyo fuyeron todos los judios de Gaza por kavza de los pogromos ke realizaron los arabos kontra los judios (en todo el pais).

Desde entonses, no ay judios en Gaza.

Yehuda Hatsvi
Erets Yisrael

 

En esta seksion, muestro kerido amigo Yehuda Hatsvi un estudiozo de la tradision, del penamiento djudio i de la Ley, va a partajar kon todos mozotros sovre variados temas desde su punto de vista djudio i sefaradí. Yehuda es aresivido en Ekonomia de la Universita de Tel Aviv, puvliko un libro de istorias folklorikas sefaradíes para ninyos, sus artikolos i konsejas aparesen en munchas puvlikasiones komo por eksemplo Aki Yerushalayim i El Amaneser, i es uno de los moderadores de Ladinokomunita.

Check Also

Kantoniko de umor: MAFALDA trezladado por Liliana Benveniste – 23.7.2026

Ver todos los artikolos de este kantoniko >>   —————————– Mafalda es una karikatura arjentina publikada …

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.